Edukacja dualna, nazywana także kształceniem dualnym, to nowoczesny model nauki zawodu łączący teorię w szkole z praktyką w przedsiębiorstwie. Uczeń zdobywa realne doświadczenie zawodowe, pracując pod okiem instruktora, a jednocześnie realizuje program nauczania. W Polsce system ten dynamicznie się rozwija, jednak wciąż pojawia się wiele pytań: czy praca w trakcie nauki jest bezpieczna, ile zarabia uczeń zawodu i czy po szkole branżowej można iść na studia?
Mit 1: To za wcześnie na pracę
Fakt: Uczeń w systemie dualnym nie jest pozostawiony sam sobie jako „tania siła robocza”. Uczeń posiada status pracownika młodocianego i zawiera z pracodawcą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Cały proces odbywa się pod okiem instruktora praktycznej nauki zawodu, który jest nie tylko mistrzem w swoim fachu, ale posiada również przygotowanie pedagogiczne, pełniąc rolę mentora i opiekuna. To bezpieczne, ustrukturyzowane wprowadzanie młodego człowieka w dorosłość zawodową.
Mit 2: Praktyka obniża poziom nauki teoretycznej
Fakt: Jest wręcz przeciwnie – kontakt z rzeczywistymi warunkami pracy zwiększa zrozumienie teorii. Uczniowie szybciej przyswajają wiedzę, ponieważ widzą jej bezpośrednie zastosowanie przy obsłudze nowoczesnych maszyn czy technologii, których szkoła często nie posiada. System dualny skutecznie eliminuje problem „braku praktycznych kompetencji”, na który skarżą się pracodawcy u absolwentów tradycyjnych szkół. Dzięki temu uczeń staje się specjalistą, który potrafi łączyć wzory i obliczenia z konkretnym produktem.
Mit 3: To rozwiązanie tylko dla „najsłabszych” uczniów
Fakt: To jeden z najbardziej krzywdzących stereotypów. W krajach alpejskich kształcenie zawodowe jest postrzegane jako ścieżka dla ambitnych, a w Polsce coraz częściej staje się „szkołą możliwości”. System dualny jest dostępny w szkołach branżowych, technikach, a nawet w szkołach policealnych. Co ważne, ukończenie nauki w tym trybie nie zamyka drogi do dalszej edukacji – absolwent może kontynuować naukę w branżowej szkole II stopnia, zdać maturę i pójść na studia wyższe.
Mit 4: Uczeń pracuje za darmo
Fakt: System dualny jest niezwykle atrakcyjny finansowo dla młodych ludzi. Uczeń za swoją pracę otrzymuje comiesięczne wynagrodzenie, które ustawowo wzrasta w kolejnych latach nauki wraz z nabywanym doświadczeniem. Dodatkowo, okres nauki wliczany jest do stażu pracy, co przekłada się m.in. na uprawnienia emerytalne w przyszłości. Wiele firm oferuje także dodatkowe bonusy za dobre wyniki w nauce czy wysoką frekwencję.
Korzyści, o których warto pamiętać (praca po szkole, zarobki fachowców):
- Pewne zatrudnienie: Absolwenci kształcenia dualnego są poszukiwanymi fachowcami, a ich zarobki często przewyższają wynagrodzenia osób po studiach humanistycznych.
- Doświadczenie od pierwszego dnia: Brak „luki w CV” – uczeń kończy szkołę z konkretnym stażem pracy.
- Lojalność i rozwój: Firmy inwestujące w uczniów rzadziej borykają się z rotacją kadr, ponieważ zyskują lojalnych, świetnie wyszkolonych specjalistów
Rola Fundacji DES
Fundacja DES pełni w edukacji dualnej rolę koordynatora i gwaranta jakości. Łączy trzy środowiska – szkoły, pracodawców i uczniów – tak, aby współpraca była bezpieczna, zgodna z prawem i realnie odpowiadała na potrzeby rynku pracy.
Fundacja wspiera cały proces na wielu poziomach:
- pomaga szkołom i firmom w nawiązywaniu trwałych partnerstw
- wspiera przygotowanie programów praktycznej nauki zawodu
- dba o zgodność działań z przepisami prawa oświatowego i pracy
- szkoli mentorów oraz instruktorów praktycznej nauki zawodu
- monitoruje jakość kształcenia i warunki odbywania praktyk
Dzięki temu edukacja dualna nie jest przypadkowym zbiorem praktyk, lecz spójnym systemem rozwoju młodego człowieka. Fundacja DES dba o to, aby uczeń trafiał do sprawdzonych pracodawców, uczył się na nowoczesnym sprzęcie i pod okiem kompetentnych opiekunów.
Co równie ważne, Fundacja wspiera także rodziców i samych uczniów – tłumaczy zasady systemu, pomaga w wyborze ścieżki zawodowej oraz pokazuje realne perspektywy zatrudnienia po zakończeniu nauki. Dzięki temu decyzja o wejściu w edukację dualną staje się świadoma i bezpieczna.
Fundacja DES działa więc jako most między edukacją a biznesem, tworząc warunki, w których młody człowiek może rozwijać talent, zdobywać zawód i z pewnością wejść na rynek pracy.
Najczęstsze pytania o edukację dualną
Czy uczeń w systemie dualnym ma umowę o pracę?
Tak. Uczeń posiada status pracownika młodocianego i podpisuje umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Ile wynosi wynagrodzenie ucznia zawodu?
Wynagrodzenie jest określone przepisami i rośnie w kolejnych latach nauki.
Czy po edukacji dualnej można iść na studia?
Tak – po ukończeniu szkoły branżowej II stopnia i zdaniu matury.
Kto może rozpocząć edukację dualną?
Edukację dualną może rozpocząć uczeń szkoły branżowej, technikum lub szkoły policealnej, który podpisze z pracodawcą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego i spełni wymagania zdrowotne do wykonywania danego zawodu.
Ile godzin pracuje uczeń w systemie dualnym?
Czas pracy pracownika młodocianego jest dostosowany do wieku i przepisów Kodeksu pracy. Praktyczna nauka zawodu nie może kolidować z realizacją zajęć szkolnych i odbywa się według ustalonego harmonogramu.
Czy pracodawca musi spełniać określone warunki?
Tak. Przedsiębiorstwo musi zapewnić wykwalifikowanego instruktora praktycznej nauki zawodu, odpowiednie stanowisko pracy oraz program szkolenia zgodny z podstawą programową.
Jakie zawody można zdobyć w edukacji dualnej?
System dualny obejmuje m.in. zawody techniczne, produkcyjne, usługowe i rzemieślnicze – takie jak mechatronik, operator CNC, fryzjer, kucharz, elektryk czy logistyk.
Czy uczeń w systemie dualnym ma ubezpieczenie?
Tak. Uczeń jako pracownik młodociany podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym na takich zasadach jak inni pracownicy.
